یکی از راه های ریاضت ومجاهده اجمالی است واین ریاضت ومجاهده نزد اهل فن چهار هستند .
1 – قلّة الکلام ( کم حرف زدن )
2 – قلّةالطّعام ( کم خوردن )
3 – قلّة المنام ( کم خوابیدن )
4 – قلّة اختلاط مع الأنام ( با افراد مرده دل کم اختلاط کردن )
اصلاح باطن ولوازمات آن
در مورد باطن دو قسم اوصاف وجود دارد .
1 – اوصاف محموده
2 - اوصاف مذمومه
حقیقت اصلاح همین است که اوصاف حمیده در وجود پیدا شده واوصاف مذمومه دور شوند . به حصول اوصاف حمیده ( تحلیه ) ودور کردن اوصاف ذمیمه را تخلیه ( تجلّیه می گویند . در عرف دانستن راه تحصیل ولایت را تصوّف می گویند . حال این اوصاف محموده ومذمومه باید شناخته شوند .اوصاف بی شمار هستند ولی اصول شان معدود .
بعضی از اوصاف حمیده واوصاف ذمیمه که شارع به حاصل ویا زایل کردن آن امر نموده است که درست کردن این اوصاف را صوفیا مقامات می گویند و مقاصد این فن همین مقامات هستند وبرای سالک همین قدر کافی است که این مقامات را درست نماید وکوشش برای درست کردن این مقامات را ریاضت می گویند .
یکی از راه های ریاضت ومجاهده اجمالی است واین ریاضت ومجاهده نزد اهل فن چهار هستند .
1 – قلّة الکلام ( کم حرف زدن )
2 – قلّةالطّعام ( کم خوردن )
3 – قلّة المنام ( کم خوابیدن )
4 – قلّة اختلاط مع الأنام ( با افراد مرده دل کم اختلاط کردن )
غرض این که از ریاضت ومجاهده خواه تفصیلی باشد یا اجمالی در قلب سالک استعداد قرب وصول الی الله پیدا می شود وبعد از آن محض از فضل الله تعالی در قلب سالک با مطلوب حقیقی یک تعلّق خاصی پیدا می شود که این تعلق در نزد صوفیا به نسبت ، سکینه ویا نور تعبیر می شود . پیدا شدن همین نسبت را در قلب وصول می نامند در عهد اولیّه ( زمانه حضور اکرم ( ص ) این وصول به خاطر نسبت شدید و محبّت شدید پیدا شده وکامل می شد ولی در این زمان در این مقام نسبت ضعیف پیدا می شو د در حالی که حاصل کردن آن فرض است . ودر این زمان برای تحصیل وصول کامل نیاز به اذکار ، اشغال ومراقبات پیدا می شود که این مستحب است .
ادنی درجه این نسبت در اهل بیت خلافت ومشیخیت پیدا می شود که بعد از آن این نسبت ضغیفه بوسیله اذکار واشغال ومراقبات به نسبت قویه تبدیل می شود وبعد از حصول نسبت قویّه چون که قلب انسان با مبدأ فیض تعلّق بر قرار می کند .به وجه صفایی قلب گاه گاهی بعضی علوم واسرار وبعضی مواقع حالات وآثار ظاهر می شوند که به آن علوم حقایق ومعارف و به به آثار احوال می گویند .
ودر بعضی مواقع محض به خاطر جذبه ی غیبی ویا توجه یکی از بزرگان اوّل نسبت حاصل می شود وبعد مقامات تصحیح می شوند و این طریق نزدیک ترین طریق است و اکثر در این زمانه طریق مشایخ همین است واین طریق ملقّب به طریق عشق است . شعر
هرکه را جامه زعشقی چاک شد .................. از حرص وعیب کلّی پاک شد
شخص اوّل را سالک مجذوب ، مرید ویا محبّ می گویند ودومّی را مجذوب سالک ، مراد ویا محبوب می گویند .
وتقدیم سلوک را هدایت وتقدیم جذب را اجتباء می گویند .
بنابراین ترتیب سلوک در نزد اهل طریق این طود شد که :
اوّل در قلب اراده پیدا می شود در این موقع باید انسان خود را سپرد شیخی بنماید که به این عنوان در این زمانه بیعت می گویند . وبعد شیخ اورا در ریاضت تفصیلی واجمالی راهنمایی می کند که بوسیله آن یک نسبت پیدا می شود تا زمانی که قلب از تعلّقات غیر خالی شود وبعد از آن می تواند آن را خلافت بدهد واگر می خواهد می تواند منتظر نزول احوال ومعارف باشد و اگر قسمت باشد این علوم وآثار در قلب نزول می کنند نام غلبه ی آن عروج است ومنتهای آن تجلّی بی کیف است وبعضی در این مستغرق می شوند وبعضی افاقه می شوند که به افاقه نزول می گویند وخلافت کامله ومشیخیت علیا در این مقام حاصل می شود .
( شریعت وطریقت ص 49 )
